Responsableng Pilipino: Sagot kontra Fake News

Kaguluhan. Krimen. Karahasan. Sa pag-usbong ng social media, ilan lamang ito sa maraming epektong maaring idulot nang paglaganap ng mga maling impormasyon sa bansa o ang mas kilala natin sa tawag na “fake news.”

Batay sa datos na inilabas ng ilang mapagkakatiwalaang ahensya, ang Pilipinas ang isa sa mga nangungunang bansa sa Asya pagdating sa paggamit ng internet. Umabot na sa animnapung porsyento (60%) ang bilang ng mga Pilipinong mahilig gumamit ng internet at social media.  Ito ang  dahilan sa hindi maiwasang pag-usbong ng samu’t saring kuwento na walang basehan, hindi makatotohanan at minsan pa nga’y puro kasinungalingan.

Pinagpakahulugan ang “fake news information” ng Senate Bill 1492 o ang “Anti-Fake News Act of 2017” bilang pagbibigay ng mga maling impormasyon na maaaring magdulot ng kapangambahan, alitan, kaguluhan, karahasan, kamuhian o mga propaganda na nakakasira sa reputasyon ng isang tao.

Sa paglaganap ng naturang aktibidades, bilang isang mamamayan, may mga ilang paraan upang makatulong tayong labanan at maiwasan ito.

1. Suriing mabuti ang mga impormasyong nababasa

Kilala ang Pilipino bilang isang mapanuring tao. Isa ito sa magagandang katangiang taglay natin. Kung kaya’t mas mainam na huwag munang paniwalaan ang lahat ng nababasa sa internet. Dahil ang mapanuring Pilipino, hindi basta-basta naniniwala sa mga balitang haka-haka lamang.

2. Alamin ang pinanggalingan

Iba’t ibang impormasyon ang ating nababasa araw-araw. Iba’t iba rin ang pinanggalingan ng mga ito. Upang makaiwas sa fake news, alamin kung may kredibilidad ba ang naghatid ng istorya. Matagal na ba ito sa industriya o beterano na ba ito sa pagbibigay ng makabuluhang datos. Alamin ang mga nagawa o naiambag nito sa pagpapakalap ng totoong balita. Tandaan, ang tunay na istorya ay may tunay, maasahan at mapagakatiwalaang pinanggalingan.

3.     Pagkumpara nang nabasang impormasyon sa iba

Upang makatiyak na tama ang impormasyong nabasa, nararapat na mayroon itong kahalintulad na istorya sa iba pang mapagkakatiwalaang source. At kung nag-iisa at wala itong katulad na istorya sa iba, maari mo na itong pagdudahan at ‘wag nang paniwalaan. Minsan mas mainam na ikumpara ang mga bagay upang malaman mo kung ano ba ang wasto sa hindi.

4. Bigyang pansin ang pamagat, larawan o bidyo at anyo ng impormasyon

Kamakailan lang ay naglabas ang Google at Facebook ng mga pamantayan upang makaiwas sa fake news. Ilan ang mga sumusunod sa mga nabanggit ng nasabing kumpanya:

  • Agaw-pansing pamagat

Ayon sa naturang ahensya, nagtataglay nang makatawag-pansing pamagat ang isang pekeng impormasyon. Kukunin nito ang iyong atensyon. Madalas din itong nagtataglay ng pulos malalaking titik at tandang pandamdam.

  • Minanipulang larawan, bidyo

Nabanggit din sa nasabing pamamaraan na madalas peke ang isang impormasyon kung nagtataglay ito ng mga na-edit ng larawan o bidyo. Maaari itong kuha sa ibang naganap ng pangyayari at tsaka ito papatungan ng kung anu-anong disenyo upang magmukhang makatotohanan.

  • Mali-maling baybay; magulong anyo

Isa ring katangian ng fake news na nabanggit ng dalawang kumpanya ay ang pagkakaroon ng samu’t saring maling baybay. Mapapansin din dito na magulo ang pormat o anyo nito. Isinaad din nito na maging mapanuri sa mga websites lalo na kung ito’y nagtataglay ng mga kahina-hinalang URLs.

5. Huwag nang ipakalat kung ito’y mali

Isaalang-alang ang kapakanan ng iba. Dito papasok ang adbokasiya ng GMA News na “Think before you click.” Kung nadiskubreng mali ang nabasang impormasyon, ‘wag nang tangkain pang ipakalat ito. Isipin ang maaring idulot ng pagbabahagi ng maling impormasyon sa iba. Sa kasalukuyan, ang ating mga daliri na ang pinakamakapangyarihang bahagi ng ating katawan. Maaring makabuti o makasama sa iba ang bawat pagpindot at paggamit nito. Piliin ang mabuti at isipin ang kahihinatnan ng bawat aksyon.

6. Ikaw, tayo mismo

Walang iba kundi tayo ang pinakamabisang paraan upang masugpo ang paglaganap ng fake news. Sa atin magsisimula at sa atin din ito magtatapos. Kailangang bigyan ng limitasyon ang paggamit ng internet. Hangga’t maari huwag basta-basta ibahagi ang lahat nang nababasa. Hindi lahat nang nakikita ay kinakailangang ibahagi. Kontrolin ang sarili sa sobrang paggamit ng social media. Umiwas hangga’t makakaiwas. Huwag idepende ang lahat ng bagay sa internet. Ito ang pinakaimportanteng dapat nating matutunan. Walang pagbabago kung hindi mangagaling sa pagkontrol. Tayo mismo ang daan upang maiwasan ito.

Hindi maikakaila na ang internet na ang pinaka-maimpluwensyang kasangkapan na pinagmumulan ng iba’t ibang impormasyon sa mundo at patuloy pa ang pag-usbong nito. Walang agarang solusyon sa pagpalaganap ng fake news sa bansa. Ngunit bilang isang Pilipino, may magagawa tayo upang maiwasan ito.

Kaguluhan. Krimen. Karahasan. Kaakibat ng bawat aksyon ay responsibilidad.  Bilang isang Pilipino, may responsibilidad tayong mag-isip at umakto nang wasto. Isang malaking pananagutan ang nakaatang sa malayang pamamahayag. Lahat ng bagay may limitasyon.

Ang totoong kalayaan ay yaong alam kung ano ang makakabuti at makakasama sa iba. Ang kalayaan hindi inaabuso. Bagkus, ang kalayaan ay ang kakayahang isaalang-alang ang kapakanan ng nakakarami. Ang Pilipino ay malaya. Ngunit sa bawat kalayaan, higit na may kapasidad tayong maging responsable. Dahil sa dulo, ang batayan ng pagiging isang tunay na Pilipino ay ang kapasidad nitong maging responsable, matalino at kakayahang pumili ng mali sa wasto. ###

***Ito ay opisyal na lahok sa Saranggola Blog Awards 9 para sa kategoryang “Ispesyal na Patimpalak: Fake News.”

Mga Sponsor:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s